Państwa członkowskie Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) będą w piątek głosować nad zwolnieniem głównego prokuratora Karima Khana za rzekome niewłaściwe zachowanie na tle seksualnym w sprawie, która podważyła wiarygodność trybunału w czasie, gdy Stany Zjednoczone nasiliły ataki na sąd.
Khan (56 l.) zaprzecza jakimkolwiek wykroczeniom. Głosowanie w sprawie jego losu następuje zaledwie tydzień po ogłoszeniu przez Waszyngton wznowienia kampanii dyplomatycznej mającej na celu rozwiązanie MTK, który jego zdaniem stanowi zagrożenie dla suwerenności Stanów Zjednoczonych.
„Stan sądu jest już niepewny” – powiedział agencji Reuters Mark Ellis, dyrektor wykonawczy Międzynarodowego Stowarzyszenia Adwokatów i wieloletni obserwator ICC.
„Sytuacja Khana stanowi odrębną, ale bardzo istotną część ogólnego postrzegania wiarygodności sądu” – dodał.
Stany Zjednoczone oświadczyły, że w swojej kampanii przeciwko MTK nie rozważają żadnych opcji dyplomatycznych, w związku z którą 11 najwyższych urzędników MTK zostało już narażonych na sankcje.
Oskarżyciel wskazuje na dysproporcję sił, Khan zaprzecza popełnieniu przestępstwa
Głosowanie Khana obnażyło także wewnętrzne podziały pomiędzy organami zarządzającymi Trybunału a jego państwami członkowskimi.
Chociaż urzędnicy organu zarządzającego sądu stwierdzili, że Khan powinien zostać zwolniony ze względu na dopuszczenie się poważnego przewinienia, z dokumentów, do których ma dostęp Reuters, nie jest jasne, czy państwa członkowskie zastosują się do tego zalecenia.
Aby go usunąć, bezwzględna większość co najmniej 63 ze 125 państw członkowskich Trybunału będzie musiała wyrazić zgodę w tajnym głosowaniu, które odbędzie się na spotkaniu w siedzibie ONZ w Nowym Jorku. Głosowanie ma nastąpić około godziny 15:00 (19:00 GMT).
W zeszłym tygodniu oskarżycielka Khan, młodsza pracownica ICC, po raz pierwszy wypowiedziała się publicznie w wywiadzie dla CNN, w którym powtórzyła swoje zarzuty, jakoby prokurator utrzymywał z nią stosunki seksualne za jej zgodą.
„Nie ma możliwości, aby doszło do porozumienia, gdy istnieje taka rozbieżność sił” – powiedziała CNN kobieta, zidentyfikowana jedynie po imieniu Sarah.
Prawnicy Khana powiedzieli Reutersowi, że zaprzeczył „jakimkolwiek stosunkom seksualnym” z rzekomą ofiarą.
Uznali decyzję, która doprowadziła do piątkowego głosowania, za niezgodną z prawem, nieuczciwą proceduralnie i niepopartą dowodami, i wskazali, że panel niezależnych sędziów, którzy po raporcie śledczych ONZ w tej sprawie, „nie stwierdzili” żadnych dowodów pozwalających ponad wszelką wątpliwość ustalić zarzuty.
Głosowanie nie zakończy wewnętrznego zamieszania w ICC
Niezależnie od wyniku głosowanie nie położy kresu wewnętrznym podziałom.
Jeśli państwa członkowskie MTK zwolnią Khana, niektórzy uznają to za skutek nacisków politycznych po tym, jak Khan zwrócił się o nakazy aresztowania wyższych urzędników izraelskich za rzekome zbrodnie wojenne popełnione w Gazie. Izrael nie jest członkiem sądu i odrzucił nakazy jako fałszywe.
Rozpoczęłoby to także proces wyborów nowego prokuratora, który nie zakończy się przed początkiem przyszłego roku.
Jeśli Khan przeżyje głosowanie, jego pozycja zostanie osłabiona, a krytycy sądu zyskają kolejny kij do przebicia.
Międzynarodowy Trybunał Karny został powołany w 2002 r. przez społeczność międzynarodową w celu ścigania zbrodni wojennych, ludobójstwa i zbrodni przeciw ludzkości. Utrzymuje jurysdykcję tylko wtedy, gdy jedno ze 125 państw członkowskich nie jest w stanie lub nie chce samodzielnie ścigać okrucieństw.
Stany Zjednoczone nigdy nie były członkiem Trybunału. Jednakże statut MTK przyznaje także sądowi uprawnienia do ścigania zbrodni okrucieństwa popełnionych na terytorium państw członkowskich przez obywateli państw trzecich.
Urzędnik Departamentu Stanu, wypowiadający się pod warunkiem zachowania anonimowości, powiedział w zeszłym tygodniu, że Waszyngton rozważa wywarcie nacisku dyplomatycznego na inne kraje, aby wycofały się z Trybunału.
UE ponownie wyraziła swoje poparcie dla MTK i stwierdziła, że groźby wobec sądu lub jego wybranych urzędników są nie do przyjęcia. Jednak UE i większość państw członkowskich MTK nie podjęły jeszcze konkretnych kroków publicznych, które mogłyby chronić tę instytucję.
Międzynarodowa Federacja Praw Człowieka, organizacja pozarządowa zajmująca się prawami człowieka pracująca z ofiarami w sprawach rozpatrywanych przez MTK, nazwała nową kampanię w USA najpoważniejszym jak dotąd atakiem na jedyny na świecie stały międzynarodowy trybunał karny.
„Państwa wspólnie utworzyły MTK; mają teraz możliwość – i obowiązek – wspólnej jego obrony” – powiedziała Sekretarz Generalna Drissa Traore.