Wicepremier i minister spraw zagranicznych Ishaq Dar zwrócił w czwartek uwagę na kluczowe wyzwania zagrażające pokojowemu współistnieniu i stabilności na całym świecie, wymieniając między innymi spór o Kaszmir i zagrożenia Indii dla udziału Pakistanu w wodzie.
Przedstawił te uwagi podczas 33. spotkania ministerialnego Forum Regionalnego ASEAN (ARF), które odbyło się w Manili na Filipinach.
Ministrowie spraw zagranicznych i delegaci z 27 państw członkowskich ARF zebrali się na szczycie, który odbył się w czasie zaostrzenia się wojny między Stanami Zjednoczonymi a Iranem. Konflikt jest głównym problemem dla 11-narodowego regionu ASEAN, którego łączny produkt krajowy brutto wynosi około 3,8 biliona dolarów i jest w dużym stopniu uzależniony od bliskowschodniej ropy.
Przemawiając na spotkaniu, DPM Dar podkreślił osiem kluczowych wyzwań, które, jego zdaniem, „w dalszym ciągu zagrażają pokojowemu współistnieniu, stabilności i naszym źródłom utrzymania w regionie i na świecie”.
„Jakiekolwiek opóźnienia w sprostaniu tym wyzwaniom jedynie podważą nasze zbiorowe wysiłki na rzecz osiągnięcia pokoju, stabilności i dobrobytu w naszych regionach i poza nimi” – stwierdził.
Odnotowując „ciągłe niepowodzenia” w rozwiązaniu długotrwałych sporów w Azji Południowej, zwrócił szczególnie uwagę na spór Dżammu i Kaszmir jako „sedno niestabilności regionalnej”.
Powiedział, że Pakistan w dalszym ciągu opowiada się za „sprawiedliwym i pokojowym” rozwiązaniem, zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych i rezolucjami, a także aspiracjami narodu kaszmirskiego.
Wicepremier po raz kolejny wyraził także zaniepokojenie decyzją Indii o jednostronnym zawieszeniu Traktatu o wodzie Indusu (IWT) po wybuchu działań wojennych między obydwoma narodami w zeszłym roku.
„Po prostu nie możemy sobie pozwolić na pozostawienie bez reakcji tego poważnego, prowokacyjnego wydarzenia” – powiedział Dar, wzywając całą społeczność międzynarodową do poparcia pokojowego rozwiązania tej kwestii.
Kwestia wody pozostaje ostrym punktem spornym między dwoma krajami uzbrojonymi w broń nuklearną od maja 2025 r. Na początku tego miesiąca czołowa władza armii pakistańskiej obiecała podjęcie „wszelkich niezbędnych środków”, aby zapewnić Pakistanowi dostępność należnej mu części wody.
Wojna USA-Iran i Gaza
Dar podkreślił także rolę Pakistanu w ułatwieniu zawieszenia broni między Stanami Zjednoczonymi a Iranem i zwołaniu rozmów na szczeblu przywódczym między dwoma największymi wrogami po 47 latach.
Doceniając zaufanie, jakie pokładają w tym kraju Stany Zjednoczone, Iran, kraje Zatoki Perskiej i inne, powiedział: „Te ciężko zdobyte osiągnięcia w drodze dialogu i dyplomacji stworzyły cenną okazję do zapewnienia trwałego pokoju. Nie możemy pozwolić, aby ta szansa wymknęła się nam z rąk”.
Wyraził nadzieję, że wysiłki Pakistanu na rzecz zaprowadzenia pokoju przyczynią się do stabilności w regionie, a także do ponownego otwarcia Cieśniny Ormuz i wznowienia normalnej żeglugi. Wezwał społeczność międzynarodową do wzmocnienia tych wysiłków w drodze stałego dialogu, dyplomacji i konstruktywnego zaangażowania.
Po trzecie, wicepremier zwrócił uwagę na trwający kryzys humanitarny na okupowanych terytoriach palestyńskich, nazywając go „głęboko niepokojącym”.
„Nasza zbiorowa porażka w zapobieganiu ludobójstwu rozpętanej w Gazie rodzi poważne pytania o nasze zbiorowe sumienie jako istot ludzkich oraz o naszą zdolność do zapobiegania ciągłym okrucieństwom w regionie” – stwierdził.
FM Dar ponownie podkreślił wsparcie Pakistanu dla samostanowienia Palestyny i ustanowienia niezależnego, suwerennego, trwałego i sąsiadującego państwa palestyńskiego w oparciu o granice sprzed 1967 r.
„Wspólne zagrożenie” terroryzmem
DPM Dar zwrócił także uwagę na kwestię terroryzmu, nazywając go „wspólnym zagrożeniem i wyzwaniem dla nas wszystkich w różnym stopniu”.
“Pakistan stoi na czele globalnej walki z terroryzmem. Żaden kraj poza strefami aktywnego konfliktu nie poświęcił się tak (tak jak) Pakistan” – powiedział, podkreślając, że zginęło ponad 90 000 osób, a straty gospodarcze wyniosły prawie 150 miliardów dolarów.
Powiedział, że pomimo wszelkich przeciwności losu kraju zależy na walce z wszelkimi formami terroryzmu. Podkreślił, że to długoterminowe zaangażowanie wymaga ciągłych wysiłków krajowych i wzmocnionej współpracy międzynarodowej.
W szczególności zwrócił uwagę na wyzwanie, jakie stanowią grupy terrorystyczne działające na ziemi afgańskiej, wymieniając Tehreek-i-Taliban Pakistan (TTP) i Armię Wyzwolenia Beludżystanu (BLA) jako grupy wykorzystujące terytorium Afganistanu do przeprowadzania ataków na Pakistan.
„Pakistan ma tylko jedno oczekiwanie w stosunku do reżimu afgańskich talibów: nie pozwolić, aby terytorium Afganistanu było wykorzystywane do celów terrorystycznych przeciwko Pakistanowi lub jakiemukolwiek innemu sąsiadującemu krajowi” – powiedział DPM Dar.
„Jeśli będą w stanie wywiązać się z tych zobowiązań i spełnić powtarzane obietnice, pojawią się ogromne możliwości dla handlu, łączności i rozwoju społeczno-gospodarczego w Azji Południowej, Azji Środkowej i poza nią”.
Wicepremier wezwał reżim afgańskich talibów i organizatorów regionalnego terroryzmu do powstrzymania się od zezwolenia na wykorzystywanie terytorium Afganistanu w tym celu, a także wezwał członków ARF do wsparcia tych wysiłków.
Od czasu powrotu afgańskich talibów do władzy w Kabulu w 2021 r. terroryzm w Pakistanie odrodził się. Islamabad wielokrotnie wzywał administrację talibską do zlikwidowania sanktuariów terrorystycznych na ziemi afgańskiej, zwłaszcza tych powiązanych z zakazanym TTP. Urzędnicy twierdzą, że te apele pozostały bez echa.
Wojna na Ukrainie, napięcia na Morzu Południowochińskim
W sprawie wojny ukraińsko-rosyjskiej Dar wyraził poparcie kraju dla wysiłków dyplomatycznych mających na celu „sprawiedliwy i trwały pokój”, stwierdzając, że jedyną drogą naprzód jest dialog i dyplomacja.
Odniósł się także do niedawnego incydentu na Morzu Południowochińskim, stwierdzając, że Pakistan ceni swoje więzi ze wszystkimi państwami Azji i Pacyfiku, i wzywając do „nieingerowania, powściągliwości i zaangażowania”.
Obecnie rośnie napięcie między Pekinem a bliskim sojusznikiem USA, Filipinami, w związku z incydentem na Morzu Południowochińskim, w wyniku którego każde z nich wezwało ambasadora drugiej strony.
Pekin rości sobie władzę nad prawie całym Morzem Południowochińskim poprzez linię na swoich mapach, która przecina wyłączne strefy ekonomiczne Brunei, Indonezji, Malezji, Filipin i Wietnamu i znajduje się w centrum długotrwałych sporów dotyczących wielu wysp i obiektów.
Wicepremier potwierdził także przywiązanie Pakistanu do zasady jednych Chin, uznającej Chińską Republikę Ludową za „jedyną prawowitą władzę” nad Tajwanem. Chiny uznają Tajwan za swoje własne terytorium, co Tajwan odrzuca.
Zmiana klimatu
Na koniec minister odniósł się do kwestii zmian klimatycznych, zauważając, że Pakistan pozostaje jednym z krajów najbardziej narażonych na ich skutki, mimo że odpowiada za mniej niż jeden procent emisji.
Podkreślił „ambitny” program klimatyczny kraju i wezwał do wzmocnionej współpracy międzynarodowej w celu zajęcia się, jak to określił, „wspólnym globalnym wyzwaniem”.
Wicepremier wezwał forum do wzmocnienia swojej roli dyplomacji prewencyjnej poprzez zachowanie „dynamiczności, patrzenia w przyszłość i skupienia się na praktycznych działaniach”.
Dar z zadowoleniem przyjął przyjęcie planu działania z Manili na lata 2026–2036 i potwierdził zaangażowanie Pakistanu w jego realizację, a także zasady i cele ARF.
„Idąc dalej, odnówmy nasze wspólne postanowienie zbudowania pokojowego, włączającego i odpornego regionu, w którym suwerenna równość, wzajemny szacunek i dialog pozostaną podstawą naszej wspólnej przyszłości” – podsumował.
Spotkania z innymi FM-ami
Na marginesie dzisiejszego spotkania ministerialnego wicepremier odbył także spotkania dwustronne ze swoimi odpowiednikami z kilku uczestniczących państw członkowskich ARF.
Należeli do nich prezenter FM Omanu Badr Albusaidi, FM Winston Peters z Nowej Zelandii, Penny Wong z Australii i nowo mianowany minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii Ed Miliband.
Dar przybył do Manili w środę. Spotkał się z ministrami spraw zagranicznych Rosji, Bangladeszu, Sri Lanki, a także Sekretarzem Generalnym ASEAN dr Kao Kim Hournem i najwyższą dyplomatą Unii Europejskiej Kają Kallas.
Wziął także udział w kolacji zorganizowanej przez premiera Egiptu dr Abdelatty’ego, podczas której obaj ministrowie przeprowadzili szeroko zakrojone dyskusje.
DPM odwiedził siedzibę Azjatyckiego Banku Rozwoju (ADB), gdzie spotkał się z wiceprezesem banku (Azja Południowa, Środkowa i Zachodnia) Yingming Yang, wiceprezesem (sektory i tematy) Fatimą Yasmin oraz dyrektor wykonawczą w Pakistanie Nashitą Mohsin.
“Utworzona w 1994 r. ARF pozostaje kluczową platformą wielostronnych konsultacji w kwestiach bezpieczeństwa regionalnego. Od czasu przystąpienia Pakistanu do forum w 2004 r. odgrywa aktywną rolę w forum, konsekwentnie wnosząc konstruktywny wkład w swoje regionalne programy i cele” – zauważył we wtorek FO.