• Spotkanie UNESCO w Korei Południowej w celu podjęcia decyzji o nowych wpisach na listę zabytków, dziedzictwo zagrożone • Miejsca biblijne na okupowanym Zachodnim Brzegu, zamki libańskie, sawanny i łąki Sudanu Południowego należą do nominacji w trybie przyspieszonym • Jezioro Bajkał w Rosji badane w związku z rosnącymi szkodami ekologicznymi
PARYŻ: Wygląda na to, że Organizacja Narodów Zjednoczonych wpisze miejsce biblijne, zamki libańskie, ścieżkę migracji antylop i najgłębsze jezioro na świecie do światowych skarbów zagrożonych, w tym na skutek wojny lub zmian klimatycznych.
196 państw członkowskich Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO) ma głosować od piątku przyszłego tygodnia w sprawie nowych wpisów na listy światowego dziedzictwa i światowego dziedzictwa w zagrożeniu podczas spotkania w Busan w Korei Południowej.
„Być może nie mamy środków, aby rozmieścić siły pokojowe… ale możemy wysłać wiadomość całemu światu” – powiedział AFP dyrektor Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO, Lazare Eloundou Assomo.
„Te miejsca są ważne i należy zrobić wszystko, aby zapobiec ich zniszczeniu”. „Ochrona dziedzictwa pozwala społecznościom, które przeżyły traumę i ofiarom konfliktów, zacząć wracać i odbudowywać” – dodał.
Około 1200 obiektów na całym świecie znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Umieszczenie na liście dziedzictwa często inicjuje lukratywną turystykę i może odblokować fundusze na ochronę miejsc zagrożonych, w tym zanieczyszczeniem, wojną i zaniedbaniami.
Assomo powiedział, że zakwalifikowanie obiektu jako dziedzictwa zagrożonego nie jest naganą, ale środkiem mającym pomóc państwom „znaleźć fundusze, partnerów i uwagę”, aby lepiej je chronić.
Szybka ścieżka do „w niebezpieczeństwie”
Oczekuje się, że trzy miejsca, dotychczas nienotowane na liście, zostaną przyspieszone i zostaną umieszczone w głosowaniu bezpośrednio na liście miejsc zagrożonych.
Mogłyby one obejmować stanowisko archeologiczne Sebastia, zidentyfikowane jako biblijna Samaria, na okupowanym przez Izrael terytorium palestyńskim na Zachodnim Brzegu.
Samo miejsce znajduje się na obszarze Zachodniego Brzegu pod kontrolą Izraela.
Jednak Palestyńczycy z sąsiedniej wioski, która znajduje się pod podwójną kontrolą izraelsko-palestyńską, od dawna zarabiają na wizytach turystów w ruinach i obawiają się, że Izrael może całkowicie odciąć do nich dostęp.
Izrael opuścił UNESCO w 2017 r., ale pozostaje członkiem Komitetu Światowego Dziedzictwa, do którego należy ostatnie słowo w sprawie wpisania obiektów na każdą listę.
Priorytetowo traktowane będzie także pięć zamków w południowym Libanie, obszarze będącym pod ostrzałem Izraela, z których jeden – twierdza krzyżowców Qalaat al-Chakif, czyli zamek Beaufort – został zdobyty przez wojska izraelskie w maju.
Członkowie UNESCO mają także głosować nad bezpośrednim umieszczeniem łąk i lasów sawann Boma-Badingilo w Sudanie Południowym jako zagrożonych zarówno wojną, jak i zmianami klimatycznymi.
Co roku milion zwierząt – w tym antylopy i gazele – migruje przez rozległe pustkowia położone między Nilem Białym a granicą z Etiopią, pozostawiając widoczne z nieba blizny na łąkach.
Poza tymi priorytetowymi przypadkami niektóre miejsca już wpisane na listę zabytków można teraz dodatkowo oznaczyć jako zagrożone.
Należą do nich pozostałości łaźni rzymskich oraz łuk triumfalny i hipodrom z II wieku n.e. w Tyrze na południu Libanu, które w ostatnich miesiącach zostało poddane ciężkiemu izraelskiemu bombardowaniu.
Potencjalnym kandydatem jest także starożytna grecka osada Tauric Chersonese na Półwyspie Krymskim, którą Rosja jednostronnie zaanektowała od Ukrainy w 2014 roku.
Ukrainie twierdzi, że zagraża jej nieuprawnione wykopaliska, projekty budowlane na dużą skalę i przenoszenie artefaktów po inwazji Rosji na Krym.
„Degradacja ekologiczna”
W Rosji najgłębsze jezioro świata – Bajkał – również można uznać za zagrożone, ponieważ władze walczą o powstrzymanie szkód spowodowanych zanieczyszczeniami, masową turystyką, wycinaniem lasów na dużą skalę i niższym poziomem wody z powodu tamy w górze rzeki w Mongolii.
Według Rosji rozległe jezioro syberyjskie zawiera 20 procent całkowitych światowych zasobów niezamarzniętej wody słodkiej. Znane jako „Galapagos Rosji” jest domem dla ogromnej różnorodności flory i fauny.
Jednak w raporcie z 2023 r. agencja ONZ ostrzegła, że jeśli „postępująca degradacja ekologiczna jeziora Bajkał” nie zostanie pilnie zatrzymana i odwrócona, jezioro zostanie sklasyfikowane jako zagrożone.
„Wdrażane są pewne działania, aby rozwiązać ten problem” – dodała, ale „misja uważa, że są one niewystarczające”.
Inne witryny również rywalizują o prosty wpis.
We Francji plaże Normandii, na których alianci wylądowali 6 czerwca 1944 roku podczas II wojny światowej, mogły wreszcie otrzymać uznanie UNESCO.
Na liście można znaleźć także dwa teatry zbudowane w lesie amazońskim w Brazylii oraz tunezyjską wioskę Sidi Bou Said.
Opublikowano w Dawn, 19 lipca 2026 r